5.7.12

Τα Γιασεμιά Των Ποιητών

Το γιασεμί δεν ζητάει πολλά, μόνο αγάπη. Θα σου την ανταποδώσει κρατώντας σου συντροφιά για πολλα χρόνια με  τη σκιά του και το γλυκό του άρωμα.

Ωσάν τον τσίτσηρα θα βγώ
στο γιασεμί σου πάνω,
το σ’ αγαπώ να τραγουδώ,
ίσαμε να ποθάνω!

Αυτός ο υπέροχος αειθαλής αλλα και φυλλοβόλος αναρριχητικός θάμνος, με τα πάνω από 250 είδη καλλιεργείται σ' ολο τον κόσμο, σε γλάστρες, για τα μπαλκόνια και τις ταράτσες, στις αυλές και στις προσόψεις κατοικιών. Χρησιμοποιειται ως τρόφιμο, για καλλοπισμό, για πίπες. Στους περσικούς χρόνους χρησίμευσε και σαν φάρμακο. Αν κι είναι πολυετές φυτό, οι ρίζες του ίασμου δεν αναπτύσσονται πολύ, ούτε διεισδύουν βαθιά στο έδαφος. Ένα χιωτικιο γιασεμι, ή ενα μπουγαρίνι ή ενα τσαντσαμινι, θα σου κρατα συντροφια με τα λευκά ανθάκια του απο μαη μεχρι νοέμβριο. Κάτι ενδιαφέρον για τα γιασεμια ειναι οτι το καθένα έχει το δικό του άρωμα, και κανένα είδος δε μυριζει ίδια με τ' αλλο.

Κάποια παράδοση λέει πως το γιασεμί καλλιεργήθηκε στην Ευρώπη για πρώτη φορά στην Ιταλία. Ισπανοί θαλασσοπόροι το φέρανε απ' τις Ινδίες. Ο δούκας της Τοσκάνης τ' αγάπησε πολύ, με τόση ζήλια, ώστε απαγόρευσε στον κηπουρό του να δώσει άνθος σε όποιον και αν του το ζητούσε. Ο νεαρός κηπουρός, όμως, χάρισε στην αγαπημένη του ένα κλαδί με τα μυρωδάτα άνθη του γιασεμιού, την ημέρα της γιορτής της, το οποίο εκείνη φύτεψε με τις οδηγίες του. Εκείνο μυστικά  ευδοκίμησε. Πολλαπλασιάστηκε. Το ζευγάρι όσο περνούσε ο καιρός, όλο και περισσότερο αγαπιώνταν, μα η φτώχια τους μεγάλωνε και δεν επέτρεπε την ενωσή τους. 

Το γιασεμάκι, το φυτεμένο με αγάπη τους βοήθησε. 

Δυό πλούσιοι Γάλλοι περνώντας απ' την Τοσκάνη ένοιωσαν τη θαυμάσια μυρωδιά. Πρόσφεραν ολόκληρου θησαυρό στη κοπέλα. Εκείνη, παρά την αρχική της άρνηση, έδωσε ένα φυτό. Έτσι το ζευγάρι πλούσιο πια, ενώθηκαν κι η νεαρή γυναίκα τραγούδησε:

Ανθίσανε για μας τα γιασεμιά
κι οι δυό μας οι καρδιές γενήκαν μια!

Οι νεαρές γυναίκες της Τοσκάνα ως ανάμνηση, τη μέρα του γάμου τους, στολίζονται με γιασεμιά, διότι πιστεύουν ότι αυτά θα φέρουν την ευτυχία στη ζωής τους.

Άλλωστε τα γιασεμακια, είναι τα άνθη του έρωτα, έτσι μυρωδάτα και λευκα που ναι. Οι Ξυλουριδες τραγούδισαν τον έρωτα μεσω του γιασεμιού, που χασε την μυρωδια του... τη νοστιμάδα του, όταν μαράζωσε ο ανθός του.  Τι ομορφα που παιζει ο Λαμπης! Λεει το παραδοσιακο τραγούδι:
Ιντά 'χεις γιασεμάκι
μωρο μωρο μωρο μου
μου και μάδησ' ο ανθός σου

η γλάστρα σου έπεσε μικρη
μωρό μωρό μωρό μου
γή λίγο το νερό σου

η γλάστρα σου έπεσε μικρη
οπα οπα οπα
γή λίγο το νερό σου

Δεν είν' η γλάστρα μου μικρή
μωρο μωρο μωρο μου
και το νερό ειν' πολύ μου

μον' άργες να 'ρθεις να με βρεις
οπα οπα οπα
κι αρρώστησα πουλί μου

μον' άργες να 'ρθεις να με βρεις
μωρο μωρο μωρο μου
κι αρρώστησα πουλί μου


παρατα μπλιο τη ξενυχτια
κι ελα για δεν αντεχω πια
κι ελα για δεν αντεχω πια
παρατα μπλιο τη ξενυχτια

παράτα μπλιο τη ξενυχτια
κι έλα για δεν αντεχω πια
κι έλα για δεν αντεχω πια
παράτα μπλιο τη ξενυχτια

Έτσι οι Γάλλοι της ιστορίας, έφεραν στη Γαλλία, το γιασεμάκι, το οποίο καλλιεργείται για τη βιομηχανική παραγωγή γιασμινελαίου της αρωματοποιίας. 

Το γιασεμί καλλιεργείται ευρύτατα για το γλυκό χαρακτηριστικό άρωμα των λουλουδιών του. Πολλά λαϊκά δίστιχα φανερώνουν την ασύγκριτη μυρωδιά του, προσφορά στην αίσθηση της όσφρησης τις χλιαρές νύχτες, που εισχωρεί μέσα μας και μας κυριεύει χωρίς να μπορούμε ν’ αντιδράσουμε.

Όμως, υπάρχει κι η ταινία του Γιάννη Οικονομίδη «Μόνο μυρίζοντας γιασεμί», όπως και το παρακάτω ποιημα, έτσι για την ιστορία! Μας δείχνουν, πως τούτο το θαυμάσιο ανθάκι είναι πολλα περισσότερα από ευωδιαστό και χαριτωμενο.
When they cried freedom, when the sweet
mingling of woodsmoke and jasmine
with dust – grass, granite, antelope
bone – gathered into wrists which turned
light the colour of blood, darkness
a memory of the colour
of blood – when their voices lifted
that song and sent it echoing
across Africa, I knew it.
Sibanda had taught it to me,
polishing the family's shoes,
squatting outside the scullery
door. We both wore khaki trousers
many sizes too big; no shirt,
no shoes. I spat on the toecaps
while he brushed: and while he brushed
we sang: 'Nkosi sikelel'
iAfrika…' over and over
till the birds joined in. August birds.
'… Maluphakanisw' udumo lwayo …' *
It comes back to me, this August,
now that the jasmine is blooming
and the air is stilled by woodsmoke;
how they cried freedom, and how I
knew their song. A lingering chill
pinches Zimbabwean sunsets
into the cheeks of my children
squatting beside me as I write.
It is their song too. I teach it
to them, over and over, till
my tired eyes are pricked with tears
held back, sweet smoke, dust and jasmine
*(Zulu) "God bless Africa … Raise up her spirit." 

Κι απ' την άλλη
δε ξερω να πω τι αγαπώ πιο πολύ
τα γιασεμια τ' ανθισμένα στις γειτονιές;
τα μανουσάκια που βρίσκω δίπλα στα ποτάμια;
ή τις άγριες μαργαρίτες, τις λευκές, που στολίζουν τα εύφορα λιβάδια;


Θα κλείσω τα μάτια 
και θα τ' αγαπώ 
όλα 


Είδες που τα γιασεμιά των ποιητών και τα δικά μου γιασεμάκια γίναν ένα;



2 comments:

Anonymous said...

malakies giasemia kai arxidia

Anonymous said...

de xerw an eisai kopelia i antras, alla s' agaphsa, oti kai an eisai apo thn teleytaia soy frash. Poso omorfa to gyrises ekei poy thes. Epsaxna na brw plhrofories gia thn fyteysh toy giasemioy kai epesa epanw soy. Twra blepw oti to exeis grapsei ena xrono prin

alepoy mikrh